การเติบโตของการใช้งานโทรศัพท์มือถือแบบสมาร์ทโฟนเพิ่มขึ้น

นับถึงปัจจุบัน ทุกคนคงยอมรับว่าการสื่อสารแบบไร้สายกลายเป็นปัจจัยสำคัญประการหนึ่งต่อการดำรงชีวิตของเรา ๆ ท่าน ๆ ไปแล้ว โดยเฉพาะอย่างยิ่งในเรื่องของธุรกิจโทรศัพท์เคลื่อนที่หรือที่นิยมเรียกกันว่าโทรศัพท์มือถือ ซึ่งมีการเติบโตและแพร่ขยายไปอย่างกว้างขวาง เมื่อสมาร์ทโฟนกลายเป็นอีกหนึ่งปัจจัยในชีวิตประจำวันของคนไทย และก็มีหลายราคาที่ทำให้สามารถจับจองได้ง่ายขึ้น ส่งผลให้ปัจจุบันมีอัตราการใช้สมาร์ทโฟนในอยู่ที่ 36% และยังคงโตขึ้นอย่างต่อเนื่อง

แม้ว่าโทรศัพท์มือถือจะเป็นอุปกรณ์สำคัญในการเข้าถึงโลกดิจิตอลได้ง่ายดายมากขึ้น แต่การเชื่อมต่อส่วนใหญ่ไม่ได้มาจากการให้บริการอินเตอร์เน็ตของเครือข่ายโทรศัพท์มือถือ มีเพียง 39% เท่านั้น ที่ใช้งานดังกล่าว ส่วนที่เหลือนั้นเชื่อมต่ออินเตอร์เน็ตผ่านระบบ Wifi และที่น่าสนใจคือเนื่องจากสมาร์ทโฟนเริ่มมีราคาถูกลงในปัจจุบันพบว่า 56% ไม่ได้ใช้โทรศัพท์มือถือเพื่อเชื่อมต่อกับอินเตอร์เน็ต อาจจะใช้ที่ฟังก์ชั่นอื่นๆ เช่น กล้องถ่ายรูป ฟังเพลง เป็นต้น

สมาร์ทโฟนเติบโตแบบก้าวกระโดด ตลาดสมาร์ทโฟนในประเทศไทยจะเติบโตอย่างมาก โดยในปัจจุบันมีคนไทยเพียง 36% เท่านั้นที่เป็นเจ้าของสมาร์ทโฟน แต่ความต้องการเป็นเจ้าของนั้นสูงเทียบเท่ากับตลาดอื่นๆ ทั่วโลก โดยเมื่อปีที่แล้วราคาเฉลี่ยของสมาร์ทโฟนได้ลดลงมาต่ำกว่าราคาที่สูงสุดที่ผู้บริโภคชาวไทยยินดีที่จะจ่าย “ไทยถือว่าเป็นตลาดที่มีความหลากหลาย และเติบโตเร็วที่สุดในทวีปเอเชีย แต่ก็ยังมีผู้คนจำนวนมากในพื้นที่ห่างไกลที่มีอัตราการเข้าถึงอินเตอร์เน็ตยังน้อย ถือว่ายังด้อยกว่าประเทศอื่นๆ ในเอเชียอยู่ แต่ขณะเดียวกันผู้ใช้งานในเมือง และกลุ่มคนรุ่นใหม่นั้นมีความพร้อมสำหรับเทคโนโลยีขั้นสูงที่มีอัตราการเชื่อมต่อที่รวดเร็วที่สุดเท่าที่จะมีได้ในประเทศและทวีปเอเชีย อย่างไรก็ตามโครงการฟรี Wifi ของรัฐบาลนั้นยังไม่ได้มีการให้บริการอย่างกว้างขวางมากนัก และผู้ใช้งานส่วนใหญ่ยังคงรู้สึกว่าการใช้งานอินเตอร์เน็ตของแต่ละเครือข่ายยังมีราคาสูงอยู่ เพราะฉะนั้นถ้าเครือข่ายให้บริการในราคาที่ถูกลง จะสามารถกระตุ้นการใช้งานและเพิ่มความเท่าเทียมในการเข้าถึงบริการดังกล่าวได้มากขึ้นอีกด้วย คนไทยลังเลใช้ Mobile Banking – Mobile Wallet ปัจจุบันมีผู้ใช้งานโทรศัพท์มือถือในประเทศไทยเพียง 4% เท่านั้นที่เคยใช้บริการธุรกรรมทางการเงินผ่านโทรศัพท์มือถือ

การใช้งานโทรศัพท์มือถือที่เพิ่มสูงขึ้น จะเป็นตัวกระตุ้นให้ผู้บริโภคเข้าถึงการใช้งานอินเตอร์เน็ตมากยิ่งขึ้น ส่งผลให้ธุรกิจโฆษณาออนไลน์เติบโตตามไปด้วย

สมาร์ทโฟนเป็นอุปกรณ์พกพาที่เข้ามาเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของพวกเรามากที่สุดในช่วงหลายปีที่ผ่านมา

21

ปฏิเสธไม่ได้ว่าสมาร์ทโฟนคืออุปกรณ์พกพาที่เข้ามาเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของพวกเรามากที่สุดในช่วงหลายปีที่ผ่านมา Gartner รายงานว่ายอดขายสมาร์ทโฟนทั่วโลกในไตรมาสสองที่ผ่านมาเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 46.5 เมื่อเทียบกับไตรมาสเดียวกันของปีที่แล้ว ด้วยยอด 225 ล้านหน่วย ขณะที่ยอดขายของฟีเจอร์โฟนกลับลดลงถึงร้อยละ 21 ด้วยยอด 210 ล้านหน่วย จึงทำให้เป็นครั้งแรกที่ยอดขายสมาร์ทโฟนสามารถแซงหน้าฟีเจอร์โฟนไปได้ สำหรับในประเทศไทยก็มีสัดส่วนผู้ใช้งานสมาร์ทโฟนในการเข้าสู่โลกออนไลน์มากขึ้นเช่นกัน โดยดูได้จากรายงานผลการสำรวจพฤติกรรมผู้ใช้อินเทอร์เน็ตในประเทศไทย ปี 2556 ที่จัดทำโดยสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การมหาชน) ซึ่งพบว่าคนไทยใช้สมาร์ทโฟนในการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตมากขึ้นกว่าเมื่อปีที่แล้วอย่างน่าสนใจ ขณะที่คอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะที่เคยเป็นสุดยอดอุปกรณ์ไอทียอดนิยมกลับมีตัวเลขที่ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ จึงไม่เป็นที่น่าสงสัยอีกต่อไปว่าสมาร์ทโฟนคืออุปกรณ์ที่ได้เข้ามาแทนที่พีซีในหลาย ๆ ด้านเป็นที่เรียบร้อย

ร้อยละของผู้ตอบแบบสำรวจพฤติกรรมผู้ใช้อินเทอร์เน็ตในประเทศไทย ปี 2556 ที่จัดทำโดยสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การมหาชน) เปรียบเทียบตามอุปกรณ์ที่ใช้ในการเข้าถึงอินเทอร์เน็ต ปี 2555-2556 ลูกเล่นใหม่ตอบโจทย์ได้จริงหรือสาเหตุที่เป็นเช่นนี้ก็เพราะสมาร์ทโฟนได้รับการพัฒนามาอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นประสิทธิภาพในการประมวลผลที่ดีขึ้นทุกปี จอสัมผัสที่ใหญ่ขึ้น มีความคมชัดสูง และสามารถตอบสนองได้อย่างรวดเร็ว ตลอดจนลูกเล่นเสริมที่ติดมากับเครื่อง เหล่านี้ได้ทำให้สมาร์ทโฟน “ฉลาดพอ” ที่จะเป็นอุปกรณ์สามัญประจำกายมากขึ้น แต่ขณะเดียวกันก็มีผู้คนไม่น้อยตั้งคำถามว่าฟังชันหลายอย่างที่เพิ่มขึ้นเข้ามานั้นได้ช่วยให้เราใช้ชีวิตได้ง่ายขึ้นจริงหรือไม่มีสมาร์ทโฟนใหม่ ๆ มากมายวางจำหน่ายตลอดทั้งปีที่ผ่านมา แต่เราต้องการฟังชันต่าง ๆ ที่ผู้ผลิตพากันยัดเยียดให้กับพวกเราหรือไม่

คงไม่เป็นที่น่ากังขาว่า iPhone คือแม่แบบของสมาร์ทโฟนส่วนใหญ่ที่วางขายปัจจุบัน จุดเด่นที่สำคัญคือหน้าจอสัมผัสที่สามารถตอบสนองได้รวดเร็ว และอินเทอร์เฟสใช้ที่งานง่าย ซึ่งได้กลายเป็นเอกลักษณ์ที่ทำให้ iPhone ได้รับความนิยมไปทั่วโลก สมาร์ทโฟนจากคู่แข่งจำนวนไม่น้อยได้พยายามสร้างความแตกต่างด้วยการเสริมฟังชันการใช้งานทั้งที่ไม่จำเป็นและ (อาจ) จำเป็นเข้าไปมากมาย ไม่ว่าจะเป็นจอภาพและกล้องถ่ายภาพความละเอียดสูง หรือสารพันเซนเซอร์ที่ตรวจสอบคอยตรวจสอบลักษณะการใช้งาน การยัดเยียดฟังชันต่าง ๆ ที่มากเกินพอดีได้ทำลายแนวคิดว่าด้วยความเรียบง่ายที่ผู้ผลิตควรยึดถือ เพราะสมัยนี้คงไม่มีใครมาเสียเวลาอ่านคู่มือเป็นร้อย ๆ หน้า หรือเสียเวลาเรียนรู้การใช้งานเป็นวัน ๆ ผลก็คือผู้ใช้บางส่วนมองว่าฟังชันเหล่านี้เพิ่มความซับซ้อนขณะใช้งานมากขึ้นและไม่ได้มอบประโยชน์อะไรขึ้นมา จึงทำให้ในท้ายที่สุดสมาร์ทโฟนทุกรุ่นก็ดูเหมือน ๆ กัน

 

นวัตกรรมทางการตลาดบนสมาร์ทโฟน


ปัจจุบันสมาร์ทโฟนเป็นทางเลือกหนึ่งที่กำลังได้รับความนิยมด้วยฟังก์ชันต่างๆที่ถูกออกแบบขึ้นมาเพื่อรองรับกับความต้องการของผู้บริโภค ไม่ว่าจะเป็นความสะดวกในการดาวน์โหลดแอพพลิเคชั่นต่างๆ ฟังก์ชันการถ่ายภาพซึ่งมีทั้งกล้องด้านหน้าและด้านหลัง การเข้าถึงเครือข่ายสังคมออนไลน์จากอัตราการเติบโตของสมาร์ทโฟนที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วทำให้เกิดรูปแบบการตลาดแบบใหม่โดยอาศัยเครือข่ายอินเทอร์เน็ตและการทำงานบนสมาร์ทโฟนเป็นหลัก เพื่อเป็นการเพิ่มช่องทางในการติดต่อสื่อสารกับลูกค้าได้อย่างรวดเร็วและสะดวกยิ่งขึ้นทำให้เกิดประโยชน์ต่อผู้ทำการสื่อสารการตลาดในการสร้างความดึงดูดใจให้ผู้บริโภคและจูงใจให้ผู้รับ

จากสิ่งต่างๆเหล่านี้นี้เองจึงมีผู้นำแนวคิดเหล่านี้ไปใช้งานร่วมกับเทคโนโลยีการสื่อสารบนสมาร์ทโฟนมากขึ้นโดยรูปแบบที่กำลังได้รับความนิยม ได้แก่ การสร้างแอพพลิเคชั่นเพื่ออำนวยความสะดวกให้กับลูกค้าเช่น AirAsiaใช้สำหรับการจองตั๋วเครื่องบิน K-Mobile Banking จะเห็นได้ว่าแอพพลิเคชั่นต่างๆเหล่านี้มีปริมาณเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ โดยที่ผู้ใช้งานเต็มใจในการดาวน์โหลดมาใช้งาน เพื่อความสะดวกในการทำธุรกรรมต่างๆ ทำให้ผู้ใช้งานและเจ้าของธุรกิจต่างก็ได้รับประโยชน์ร่วมกัน

ในการดาวน์โหลดแอพพลิเคชั่นซึ่งเป็นแอพพลิเคชั่นที่ให้ผู้ใช้งานดาวน์โหลดได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายมักจะมีการแทรกสื่อโฆษณาต่างๆเข้าไว้ในแอพพลิเคชั่น โดยสื่อโฆษณาต่างๆจะปรากฏขึ้นเมื่อผู้ใช้เปิดแอพพลิเคชั่นนั้นขึ้นและมีการเชื่อมต่อกับเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ซึ่งมีทั้งนคลิปวิดีโอ ข้อความ ภาพนิ่ง และภาพเคลื่อนไหวต่างๆ นอกจากนี้ยังสามารถช่วยในการประชาสัมพันธ์ได้อีกด้วย
จะเห็นได้ว่าการนำเทคโนโลยีบนโทรศัพท์มือถือในกลุ่มสมาร์ทโฟนมาช่วยในการทำการตลาด ไม่ว่าจะเป็นการสร้างแอพพลิเคชั่นเพื่ออำนวยความสะดวกให้กับลูกค้าการแทรกสื่อโฆษณาผ่านเกมหรือแอพพลิเคชั่นต่างๆ การประชาสัมพันธ์ผ่านงานแสดงสินค้าเป็นวิธีการที่ช่วยกระตุ้นยอดขาย การให้บริการหรือประชาสัมพันธ์สินค้าให้เป็นที่รู้จักของลูกค้าได้อย่างง่ายและสะดวกรวดเร็ว โดยลูกค้าเพียงแค่พกพาสมาร์ทโฟนเพียงอย่างเดียวเท่านั้น จากวิธีการต่างๆเหล่านี้สามารถนำไปสู่นวัตกรรมทางการตลาดรูปแบบหนึ่งดังนั้นสมาร์ทโฟนนับว่าเป็นเครื่องมือสื่อสารประเภทหนึ่งที่กำลังได้รับความนิยมอย่างสูงผู้ใช้งานสามารถติดตั้งแอพพลิเคชั่นต่างๆ ในเครื่องตามความต้องการได้ด้วยตนเองอีกด้วย

นวัตกรรมพัฒนาการโทรศัพท์มือถือก่อนจะเป็นสมาร์ทโฟน ในรูปแบบ infographic


นวัฒกรรมเป็นหลักสำคัญของเทคโนโลยี เมื่อสิบปีก่อนพวกเรามีความพอใจแค่กับการได้ส่งข้อความไม่กี่ข้อความผ่านโทรศัพท์มือถือ หรือบางทีก็ได้เล่นเกมส์งูบนจอสองสี แต่ ณ วันนี้พวกเรามีเครื่องมือเคลื่อนที่ต่าง ๆ ที่สามารถทำประโยชน์ได้มากกว่าคอมพิวเตอร์ Desktop ที่มาจากยุคเดียวกัน หากเรามองไปยังอนาคตเราก็คงมีความหวังว่าจะมีอะไรที่ทันสมัยกว่านี้มาแทนที่

ตลาดโทรศัพท์มือถือในประเทศไทยเปลี่ยนไปในทิศทางใหม่ โทรศัพท์มือถือแบบเก่าที่มีเพียงฟังก์ชั่นการใช้งานที่สามารถโทรเข้าโทรออก ถ่ายรูปฟังเพลงได้ กลายเป็นฟังก์ชั่นพื้นที่ฐานที่โทรศัพท์ทั่วไปต้องมี โทรศัพท์ที่กำลังเป็นที่นิยมกันมากในปัจจุบันเรียกว่า สมาร์ทโฟน ซึ่งมีฟังก์ชั่นการใช้งานที่หลายรูปแบบทั้งโทรเข้า-ออก รวมสื่อบันเทิง เพลง วิดีโอ และการสามารถท่องโลกอินเตอร์เน็ตได้เสมือนคอมพิวเตอร์ มือถือสมาร์ทโฟนของบริษัทยักษ์ใหญ่ Apple ได้ปล่อยสมาร์ทโฟนที่กล่าวว่าเป็นโทรศัพท์ที่ดีที่สุดของยุคนั้น คือ iphone 3G เปรียบเสมือนการเปิดตลาดให้สมาร์ทโฟนเข้ามาเป็นที่นิยมทั่วโลกรวมถึงในประเทศไทยที่เริ่มนิยมใช้และเป็นกระแสทางการตลาดที่เริ่มรุนแรงเนื่องจากการพัฒนาปรับปรุงของสมาร์ทโฟนแต่ละค่ายเป็นไปอย่างรวดเร็ว

กระแสสมาร์ทโฟนในประเทศไทยสะท้อนค่าบริโภคนิยมของคนในสังคมสังเกตได้จากพฤติกรรมการใช้และการบริโภค กล่าวคือ ในปีที่ผ่านมาหลายค่ายมือถือได้จัดกิจกรรมและโปรโมชั่นเพื่อลดราคาสินค้าลงกว่า 50% สร้างปรากฏการณ์ให้คนในสังคมไปต่อแถวยืนรอเพื่อซื้อสินค้าและสมาร์ทโฟนตัวนั้น กระแสบริโภคนิยมของคนไทยที่มีต่อสมาร์ทโฟนในระยะหลังยังสามารถสังเกตได้จากการแห่จองสินค้าที่เปิดตัวใหม่จนทำให้สินค้าสมาร์ทโฟนรุ่นนั้นเป็นที่ขาดตลาดถึงแม้มีเงินก็ไม่สามารถซื้อได้

แนวโน้มในอนาคตของตลาดสมาร์ทโฟนในประเทศไทยจะมีการพัฒนาตามกระแสโลกโดยมี Apple เป็นหลัก ในขณะที่บริษัทซัมซุงก็กำลังเร่งพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีความสามารถเทียบเท่าโดยการนำระบบปฏิบัติการแอนดรอย์ที่เริ่มตีตลาดแพลตฟอร์มโลกมีอัตราการใช้งานที่สูสีกับไอโอเอส ในขณะเดียวกันค่ายมือถือโนเกียก็ไม่หยุดพัฒนาระบบซิมเบี้ยน เร่งพัฒนาและครองแชมป์ระบบปฏิบัติการที่มีผู้ใช้งานมากที่สุดในโลก

แนวโน้มการเติบโตของตลาดสมาร์ทโฟนอุปกรณ์การสื่อสารที่ได้รับความนิยมกันมากในปัจจุบัน

ปัจจุบันสมาร์ทโฟน กลายเป็นเครื่องมือสื่อสารที่ขาดไม่ได้ในชีวิตประจำวันของใครหลายๆคน เพราะคุณสมบัติที่มากกว่าการโทรศัพท์ ทั้งเช็คข้อมูลข่าวสารจากอินเตอร์เน็ต ดูหนัง ฟังเพลง เล่นเกม แและยังสามารถพกพาได้สะดวก

ถ้ามองดูตลาดไอทีของโลกในช่วงที่ผ่านมา จะเห็นความแตกต่างอย่างมากระหว่างตลาดคอมพิวเตอร์ที่ซบเซา ขณะที่สมาร์ทโฟนและแท็บเล็ตกลับเติบโตสวนทางกับเศรษฐกิจโลกที่ชะลอตัว ปัจจัยลบต่อตลาดคอมพิวเตอร์มาจากการชะลอตัวของเศรษฐกิจประเทศพัฒนาแล้วเป็นหลัก เนื่องจากภาคธุรกิจชะลอการลงทุนด้านไอทีลงต่อเนื่อง ในส่วนของผู้บริโภคเอง ก็มีแนวโน้มจะเปลี่ยนเครื่องคอมพิวเตอร์ในยามที่หมดอายุการใช้งาน (replacement) มากกว่าที่จะซื้อเพราะต้องการ upgrade เป็นสินค้ารุ่นใหม่ ทั้งนี้ แม้ว่าจะมีการเปิดตัว Window 8 และ Ultrabook รุ่นใหม่ๆ ออกมา แต่ไม่ช่วยกระตุ้นยอดขายมากนัก โดยเฉพาะ desktop ที่ยอดส่งสินค้าในตลาดโลกติดลบ 3% ต่อปีขณะที่สมาร์ทโฟนและแท็บเล็ตกลับเติบโตแบบก้าวกระโดด เพิ่มขึ้นกว่า 50% ในช่วงปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะสมาร์ทโฟนที่มีสัดส่วนเพิ่มขึ้นจาก 45%  มาเป็น 60% ของยอดการส่งสินค้า IT

ดูจากพฤติกรรมของผู้บริโภคในปัจจุบัน ปัจจัยสนับสนุนความต้องการสมาร์ทโฟนที่สำคัญมาจากการใช้งานที่มากกว่าการโทรเข้า/ออก แต่ผู้บริโภคมีแนวโน้มใช้งานเพื่อความบันเทิงมากขึ้น ถ้าดูปริมาณการใช้ข้อมูลในอุปกรณ์สมาร์ทโฟน เติบโตถึง 80% และยังมีแนวโน้มเติบโตสูงขึ้น ตามฟังก์ชันการใช้งานที่หลากหลายและการพัฒนาแอพลิเคชันใหม่ๆ ที่มีต่อเนื่อง

ปัจจัยสนับสนุนอีกปัจจัยหนึ่งคือ ราคาที่ถูกลงมาก ถ้าย้อนไปเมื่อ 3-4 ปีก่อน เราแทบจะไม่เห็นสมาร์ท  โฟนราคาต่ำกว่าหนึ่งหมื่นบาท แต่ในปัจจุบัน มีการพัฒนาสมาร์ทโฟนราคาประหยัด แม้เรามีงบเพียง 3-5 พันบาท ก็สามารถเป็นเจ้าของสมาร์ทโฟนได้ ราคาที่ถูกลงเป็นปัจจัยที่ทำให้ยอดขายในกลุ่มประเทศกำลังพัฒนาเติบโตแซงหน้าประเทศพัฒนาแล้ว พบว่ากลุ่มประเทศกำลังพัฒนามีสัดส่วนถึงราว 60% ของยอดขายทั้งหมดและคาดว่าจะเพิ่มเป็น 70%  โดยเฉพาะกลุ่ม BRICs (จีน รัสเซีย อินเดีย บราซิล และอินโดนีเซีย) คาดว่าจะเติบโตเฉลี่ยราว 23% เทียบกับในประเทศพัฒนาแล้วที่คาดว่าจะโตราว 10% ทั้งนี้ IDC คาดการณ์ว่าสัดส่วนยอดขายสมาร์ทโฟนที่มีราคาต่ำกว่าหนึ่งหมื่นบาทจะเพิ่มขึ้นจาก 30% ในปี 2012 มาเป็นเกือบราว 40% ในปี 2014 และราคาเฉลี่ยของสมาร์ทโฟนจะปรับลดลงประมาณ 7% ต่อปีในช่วง 2-3 ปีข้างหน้า

โอกาสของตลาดสมาร์ทโฟนยังมีอีกมาก แต่ผู้ประกอบการควรจะต้องพิจารณาเลือกสินค้าให้ตรงกับความต้องการของตลาด รวมทั้งการบริหารสินค้าคงคลังให้มีประสิทธิภาพเนื่องจากสมาร์ทโฟนมีการออกรุ่นใหม่อยู่ตลอดเวลาและสงครามราคายังมีแนวโน้มรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ อีกด้วย