สมาร์ทโฟนเป็นอุปกรณ์พกพาที่เข้ามาเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของพวกเรามากที่สุดในช่วงหลายปีที่ผ่านมา

21

ปฏิเสธไม่ได้ว่าสมาร์ทโฟนคืออุปกรณ์พกพาที่เข้ามาเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตของพวกเรามากที่สุดในช่วงหลายปีที่ผ่านมา Gartner รายงานว่ายอดขายสมาร์ทโฟนทั่วโลกในไตรมาสสองที่ผ่านมาเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 46.5 เมื่อเทียบกับไตรมาสเดียวกันของปีที่แล้ว ด้วยยอด 225 ล้านหน่วย ขณะที่ยอดขายของฟีเจอร์โฟนกลับลดลงถึงร้อยละ 21 ด้วยยอด 210 ล้านหน่วย จึงทำให้เป็นครั้งแรกที่ยอดขายสมาร์ทโฟนสามารถแซงหน้าฟีเจอร์โฟนไปได้ สำหรับในประเทศไทยก็มีสัดส่วนผู้ใช้งานสมาร์ทโฟนในการเข้าสู่โลกออนไลน์มากขึ้นเช่นกัน โดยดูได้จากรายงานผลการสำรวจพฤติกรรมผู้ใช้อินเทอร์เน็ตในประเทศไทย ปี 2556 ที่จัดทำโดยสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การมหาชน) ซึ่งพบว่าคนไทยใช้สมาร์ทโฟนในการเข้าถึงอินเทอร์เน็ตมากขึ้นกว่าเมื่อปีที่แล้วอย่างน่าสนใจ ขณะที่คอมพิวเตอร์ตั้งโต๊ะที่เคยเป็นสุดยอดอุปกรณ์ไอทียอดนิยมกลับมีตัวเลขที่ลดลงอย่างมีนัยสำคัญ จึงไม่เป็นที่น่าสงสัยอีกต่อไปว่าสมาร์ทโฟนคืออุปกรณ์ที่ได้เข้ามาแทนที่พีซีในหลาย ๆ ด้านเป็นที่เรียบร้อย

ร้อยละของผู้ตอบแบบสำรวจพฤติกรรมผู้ใช้อินเทอร์เน็ตในประเทศไทย ปี 2556 ที่จัดทำโดยสำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (องค์การมหาชน) เปรียบเทียบตามอุปกรณ์ที่ใช้ในการเข้าถึงอินเทอร์เน็ต ปี 2555-2556 ลูกเล่นใหม่ตอบโจทย์ได้จริงหรือสาเหตุที่เป็นเช่นนี้ก็เพราะสมาร์ทโฟนได้รับการพัฒนามาอย่างต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นประสิทธิภาพในการประมวลผลที่ดีขึ้นทุกปี จอสัมผัสที่ใหญ่ขึ้น มีความคมชัดสูง และสามารถตอบสนองได้อย่างรวดเร็ว ตลอดจนลูกเล่นเสริมที่ติดมากับเครื่อง เหล่านี้ได้ทำให้สมาร์ทโฟน “ฉลาดพอ” ที่จะเป็นอุปกรณ์สามัญประจำกายมากขึ้น แต่ขณะเดียวกันก็มีผู้คนไม่น้อยตั้งคำถามว่าฟังชันหลายอย่างที่เพิ่มขึ้นเข้ามานั้นได้ช่วยให้เราใช้ชีวิตได้ง่ายขึ้นจริงหรือไม่มีสมาร์ทโฟนใหม่ ๆ มากมายวางจำหน่ายตลอดทั้งปีที่ผ่านมา แต่เราต้องการฟังชันต่าง ๆ ที่ผู้ผลิตพากันยัดเยียดให้กับพวกเราหรือไม่

คงไม่เป็นที่น่ากังขาว่า iPhone คือแม่แบบของสมาร์ทโฟนส่วนใหญ่ที่วางขายปัจจุบัน จุดเด่นที่สำคัญคือหน้าจอสัมผัสที่สามารถตอบสนองได้รวดเร็ว และอินเทอร์เฟสใช้ที่งานง่าย ซึ่งได้กลายเป็นเอกลักษณ์ที่ทำให้ iPhone ได้รับความนิยมไปทั่วโลก สมาร์ทโฟนจากคู่แข่งจำนวนไม่น้อยได้พยายามสร้างความแตกต่างด้วยการเสริมฟังชันการใช้งานทั้งที่ไม่จำเป็นและ (อาจ) จำเป็นเข้าไปมากมาย ไม่ว่าจะเป็นจอภาพและกล้องถ่ายภาพความละเอียดสูง หรือสารพันเซนเซอร์ที่ตรวจสอบคอยตรวจสอบลักษณะการใช้งาน การยัดเยียดฟังชันต่าง ๆ ที่มากเกินพอดีได้ทำลายแนวคิดว่าด้วยความเรียบง่ายที่ผู้ผลิตควรยึดถือ เพราะสมัยนี้คงไม่มีใครมาเสียเวลาอ่านคู่มือเป็นร้อย ๆ หน้า หรือเสียเวลาเรียนรู้การใช้งานเป็นวัน ๆ ผลก็คือผู้ใช้บางส่วนมองว่าฟังชันเหล่านี้เพิ่มความซับซ้อนขณะใช้งานมากขึ้นและไม่ได้มอบประโยชน์อะไรขึ้นมา จึงทำให้ในท้ายที่สุดสมาร์ทโฟนทุกรุ่นก็ดูเหมือน ๆ กัน

 

นวัตกรรมทางการตลาดบนสมาร์ทโฟน


ปัจจุบันสมาร์ทโฟนเป็นทางเลือกหนึ่งที่กำลังได้รับความนิยมด้วยฟังก์ชันต่างๆที่ถูกออกแบบขึ้นมาเพื่อรองรับกับความต้องการของผู้บริโภค ไม่ว่าจะเป็นความสะดวกในการดาวน์โหลดแอพพลิเคชั่นต่างๆ ฟังก์ชันการถ่ายภาพซึ่งมีทั้งกล้องด้านหน้าและด้านหลัง การเข้าถึงเครือข่ายสังคมออนไลน์จากอัตราการเติบโตของสมาร์ทโฟนที่เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วทำให้เกิดรูปแบบการตลาดแบบใหม่โดยอาศัยเครือข่ายอินเทอร์เน็ตและการทำงานบนสมาร์ทโฟนเป็นหลัก เพื่อเป็นการเพิ่มช่องทางในการติดต่อสื่อสารกับลูกค้าได้อย่างรวดเร็วและสะดวกยิ่งขึ้นทำให้เกิดประโยชน์ต่อผู้ทำการสื่อสารการตลาดในการสร้างความดึงดูดใจให้ผู้บริโภคและจูงใจให้ผู้รับ

จากสิ่งต่างๆเหล่านี้นี้เองจึงมีผู้นำแนวคิดเหล่านี้ไปใช้งานร่วมกับเทคโนโลยีการสื่อสารบนสมาร์ทโฟนมากขึ้นโดยรูปแบบที่กำลังได้รับความนิยม ได้แก่ การสร้างแอพพลิเคชั่นเพื่ออำนวยความสะดวกให้กับลูกค้าเช่น AirAsiaใช้สำหรับการจองตั๋วเครื่องบิน K-Mobile Banking จะเห็นได้ว่าแอพพลิเคชั่นต่างๆเหล่านี้มีปริมาณเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ โดยที่ผู้ใช้งานเต็มใจในการดาวน์โหลดมาใช้งาน เพื่อความสะดวกในการทำธุรกรรมต่างๆ ทำให้ผู้ใช้งานและเจ้าของธุรกิจต่างก็ได้รับประโยชน์ร่วมกัน

ในการดาวน์โหลดแอพพลิเคชั่นซึ่งเป็นแอพพลิเคชั่นที่ให้ผู้ใช้งานดาวน์โหลดได้โดยไม่เสียค่าใช้จ่ายมักจะมีการแทรกสื่อโฆษณาต่างๆเข้าไว้ในแอพพลิเคชั่น โดยสื่อโฆษณาต่างๆจะปรากฏขึ้นเมื่อผู้ใช้เปิดแอพพลิเคชั่นนั้นขึ้นและมีการเชื่อมต่อกับเครือข่ายอินเทอร์เน็ต ซึ่งมีทั้งนคลิปวิดีโอ ข้อความ ภาพนิ่ง และภาพเคลื่อนไหวต่างๆ นอกจากนี้ยังสามารถช่วยในการประชาสัมพันธ์ได้อีกด้วย
จะเห็นได้ว่าการนำเทคโนโลยีบนโทรศัพท์มือถือในกลุ่มสมาร์ทโฟนมาช่วยในการทำการตลาด ไม่ว่าจะเป็นการสร้างแอพพลิเคชั่นเพื่ออำนวยความสะดวกให้กับลูกค้าการแทรกสื่อโฆษณาผ่านเกมหรือแอพพลิเคชั่นต่างๆ การประชาสัมพันธ์ผ่านงานแสดงสินค้าเป็นวิธีการที่ช่วยกระตุ้นยอดขาย การให้บริการหรือประชาสัมพันธ์สินค้าให้เป็นที่รู้จักของลูกค้าได้อย่างง่ายและสะดวกรวดเร็ว โดยลูกค้าเพียงแค่พกพาสมาร์ทโฟนเพียงอย่างเดียวเท่านั้น จากวิธีการต่างๆเหล่านี้สามารถนำไปสู่นวัตกรรมทางการตลาดรูปแบบหนึ่งดังนั้นสมาร์ทโฟนนับว่าเป็นเครื่องมือสื่อสารประเภทหนึ่งที่กำลังได้รับความนิยมอย่างสูงผู้ใช้งานสามารถติดตั้งแอพพลิเคชั่นต่างๆ ในเครื่องตามความต้องการได้ด้วยตนเองอีกด้วย

นวัตกรรมพัฒนาการโทรศัพท์มือถือก่อนจะเป็นสมาร์ทโฟน ในรูปแบบ infographic


นวัฒกรรมเป็นหลักสำคัญของเทคโนโลยี เมื่อสิบปีก่อนพวกเรามีความพอใจแค่กับการได้ส่งข้อความไม่กี่ข้อความผ่านโทรศัพท์มือถือ หรือบางทีก็ได้เล่นเกมส์งูบนจอสองสี แต่ ณ วันนี้พวกเรามีเครื่องมือเคลื่อนที่ต่าง ๆ ที่สามารถทำประโยชน์ได้มากกว่าคอมพิวเตอร์ Desktop ที่มาจากยุคเดียวกัน หากเรามองไปยังอนาคตเราก็คงมีความหวังว่าจะมีอะไรที่ทันสมัยกว่านี้มาแทนที่

ตลาดโทรศัพท์มือถือในประเทศไทยเปลี่ยนไปในทิศทางใหม่ โทรศัพท์มือถือแบบเก่าที่มีเพียงฟังก์ชั่นการใช้งานที่สามารถโทรเข้าโทรออก ถ่ายรูปฟังเพลงได้ กลายเป็นฟังก์ชั่นพื้นที่ฐานที่โทรศัพท์ทั่วไปต้องมี โทรศัพท์ที่กำลังเป็นที่นิยมกันมากในปัจจุบันเรียกว่า สมาร์ทโฟน ซึ่งมีฟังก์ชั่นการใช้งานที่หลายรูปแบบทั้งโทรเข้า-ออก รวมสื่อบันเทิง เพลง วิดีโอ และการสามารถท่องโลกอินเตอร์เน็ตได้เสมือนคอมพิวเตอร์ มือถือสมาร์ทโฟนของบริษัทยักษ์ใหญ่ Apple ได้ปล่อยสมาร์ทโฟนที่กล่าวว่าเป็นโทรศัพท์ที่ดีที่สุดของยุคนั้น คือ iphone 3G เปรียบเสมือนการเปิดตลาดให้สมาร์ทโฟนเข้ามาเป็นที่นิยมทั่วโลกรวมถึงในประเทศไทยที่เริ่มนิยมใช้และเป็นกระแสทางการตลาดที่เริ่มรุนแรงเนื่องจากการพัฒนาปรับปรุงของสมาร์ทโฟนแต่ละค่ายเป็นไปอย่างรวดเร็ว

กระแสสมาร์ทโฟนในประเทศไทยสะท้อนค่าบริโภคนิยมของคนในสังคมสังเกตได้จากพฤติกรรมการใช้และการบริโภค กล่าวคือ ในปีที่ผ่านมาหลายค่ายมือถือได้จัดกิจกรรมและโปรโมชั่นเพื่อลดราคาสินค้าลงกว่า 50% สร้างปรากฏการณ์ให้คนในสังคมไปต่อแถวยืนรอเพื่อซื้อสินค้าและสมาร์ทโฟนตัวนั้น กระแสบริโภคนิยมของคนไทยที่มีต่อสมาร์ทโฟนในระยะหลังยังสามารถสังเกตได้จากการแห่จองสินค้าที่เปิดตัวใหม่จนทำให้สินค้าสมาร์ทโฟนรุ่นนั้นเป็นที่ขาดตลาดถึงแม้มีเงินก็ไม่สามารถซื้อได้

แนวโน้มในอนาคตของตลาดสมาร์ทโฟนในประเทศไทยจะมีการพัฒนาตามกระแสโลกโดยมี Apple เป็นหลัก ในขณะที่บริษัทซัมซุงก็กำลังเร่งพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีความสามารถเทียบเท่าโดยการนำระบบปฏิบัติการแอนดรอย์ที่เริ่มตีตลาดแพลตฟอร์มโลกมีอัตราการใช้งานที่สูสีกับไอโอเอส ในขณะเดียวกันค่ายมือถือโนเกียก็ไม่หยุดพัฒนาระบบซิมเบี้ยน เร่งพัฒนาและครองแชมป์ระบบปฏิบัติการที่มีผู้ใช้งานมากที่สุดในโลก

แนวโน้มการเติบโตของตลาดสมาร์ทโฟนอุปกรณ์การสื่อสารที่ได้รับความนิยมกันมากในปัจจุบัน

ปัจจุบันสมาร์ทโฟน กลายเป็นเครื่องมือสื่อสารที่ขาดไม่ได้ในชีวิตประจำวันของใครหลายๆคน เพราะคุณสมบัติที่มากกว่าการโทรศัพท์ ทั้งเช็คข้อมูลข่าวสารจากอินเตอร์เน็ต ดูหนัง ฟังเพลง เล่นเกม แและยังสามารถพกพาได้สะดวก

ถ้ามองดูตลาดไอทีของโลกในช่วงที่ผ่านมา จะเห็นความแตกต่างอย่างมากระหว่างตลาดคอมพิวเตอร์ที่ซบเซา ขณะที่สมาร์ทโฟนและแท็บเล็ตกลับเติบโตสวนทางกับเศรษฐกิจโลกที่ชะลอตัว ปัจจัยลบต่อตลาดคอมพิวเตอร์มาจากการชะลอตัวของเศรษฐกิจประเทศพัฒนาแล้วเป็นหลัก เนื่องจากภาคธุรกิจชะลอการลงทุนด้านไอทีลงต่อเนื่อง ในส่วนของผู้บริโภคเอง ก็มีแนวโน้มจะเปลี่ยนเครื่องคอมพิวเตอร์ในยามที่หมดอายุการใช้งาน (replacement) มากกว่าที่จะซื้อเพราะต้องการ upgrade เป็นสินค้ารุ่นใหม่ ทั้งนี้ แม้ว่าจะมีการเปิดตัว Window 8 และ Ultrabook รุ่นใหม่ๆ ออกมา แต่ไม่ช่วยกระตุ้นยอดขายมากนัก โดยเฉพาะ desktop ที่ยอดส่งสินค้าในตลาดโลกติดลบ 3% ต่อปีขณะที่สมาร์ทโฟนและแท็บเล็ตกลับเติบโตแบบก้าวกระโดด เพิ่มขึ้นกว่า 50% ในช่วงปีที่ผ่านมา โดยเฉพาะสมาร์ทโฟนที่มีสัดส่วนเพิ่มขึ้นจาก 45%  มาเป็น 60% ของยอดการส่งสินค้า IT

ดูจากพฤติกรรมของผู้บริโภคในปัจจุบัน ปัจจัยสนับสนุนความต้องการสมาร์ทโฟนที่สำคัญมาจากการใช้งานที่มากกว่าการโทรเข้า/ออก แต่ผู้บริโภคมีแนวโน้มใช้งานเพื่อความบันเทิงมากขึ้น ถ้าดูปริมาณการใช้ข้อมูลในอุปกรณ์สมาร์ทโฟน เติบโตถึง 80% และยังมีแนวโน้มเติบโตสูงขึ้น ตามฟังก์ชันการใช้งานที่หลากหลายและการพัฒนาแอพลิเคชันใหม่ๆ ที่มีต่อเนื่อง

ปัจจัยสนับสนุนอีกปัจจัยหนึ่งคือ ราคาที่ถูกลงมาก ถ้าย้อนไปเมื่อ 3-4 ปีก่อน เราแทบจะไม่เห็นสมาร์ท  โฟนราคาต่ำกว่าหนึ่งหมื่นบาท แต่ในปัจจุบัน มีการพัฒนาสมาร์ทโฟนราคาประหยัด แม้เรามีงบเพียง 3-5 พันบาท ก็สามารถเป็นเจ้าของสมาร์ทโฟนได้ ราคาที่ถูกลงเป็นปัจจัยที่ทำให้ยอดขายในกลุ่มประเทศกำลังพัฒนาเติบโตแซงหน้าประเทศพัฒนาแล้ว พบว่ากลุ่มประเทศกำลังพัฒนามีสัดส่วนถึงราว 60% ของยอดขายทั้งหมดและคาดว่าจะเพิ่มเป็น 70%  โดยเฉพาะกลุ่ม BRICs (จีน รัสเซีย อินเดีย บราซิล และอินโดนีเซีย) คาดว่าจะเติบโตเฉลี่ยราว 23% เทียบกับในประเทศพัฒนาแล้วที่คาดว่าจะโตราว 10% ทั้งนี้ IDC คาดการณ์ว่าสัดส่วนยอดขายสมาร์ทโฟนที่มีราคาต่ำกว่าหนึ่งหมื่นบาทจะเพิ่มขึ้นจาก 30% ในปี 2012 มาเป็นเกือบราว 40% ในปี 2014 และราคาเฉลี่ยของสมาร์ทโฟนจะปรับลดลงประมาณ 7% ต่อปีในช่วง 2-3 ปีข้างหน้า

โอกาสของตลาดสมาร์ทโฟนยังมีอีกมาก แต่ผู้ประกอบการควรจะต้องพิจารณาเลือกสินค้าให้ตรงกับความต้องการของตลาด รวมทั้งการบริหารสินค้าคงคลังให้มีประสิทธิภาพเนื่องจากสมาร์ทโฟนมีการออกรุ่นใหม่อยู่ตลอดเวลาและสงครามราคายังมีแนวโน้มรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ อีกด้วย

การโฆษณาทางนวัตกรรมอนาคตด้านเทคโนโลยี

ความเจริญด้านเทคโนโลยีทางการสื่อสารและสื่อมวลชน ได้รุดหน้าไปอย่างรวดเร็วด้วยอุปกรณ์และเทคนิคใหม่ๆ เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง นักโฆษณาจึงต้องพัฒนาตนเองให้ก้าวทันกับความเจริญ การย่อโลกให้แคบลงจนสามารถติดต่อถึงกันได้ทั่วโลกในเวลาอันรวดเร็วและกว้าง ขวางอย่างไร้พรมแดนในยุคโลกาภิวัฒน์ (Globalization) หรือคุยข่าวสารข้อมูลนั้น ส่งผลให้ข้อมูลข่าวสรเป็นสื่อสำคัญในการสร้างการรับรู้ข้อมูลและเครือข่าย การสื่อสารทั่วโลก ยุคปัจจุบันจึงเป็นยุคแห่งข่าวสาร การแข่ขันระหว่างองค์กรธุรกิจด้วยกันจึงมากขึ้นดังนั้น การโฆษณาจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะสินค้าและบริการจะจำหน่ายได้ ต้องมีการให้ข้อมูลข่าวสารที่ทันสมัยจูงใจผู้บรโภคนับได้ว่ายุคนี้ เป็นการแข่งขันในยุคข่าวสาร (Information Super-Highway) โดยแท้จริงอย่างไรก็ดี การเคลื่อนที่ของข่าวสารการโฆษณาทั้งหลายล้วนต้องผ่านสื่อมวลชน อันได้แก่ สื่อวิทยุโทรทัศน์ สื่อวิทยุกระจายเสียง หนังสือพิมพ์ นิตยสาร และสื่อเบ็ดเตล็ดต่างๆ สื่อที่มีบทบาททางสำคัญอีกประการหนึ่ง ได้แก่ สื่ออินเตอร์เน็ตที่เกิดขึ้นจากการเผยแพร่นวัตกรรม ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางสังคม ซึ่งมีอิทธิพลอย่างมากในขณะนี้ เนื่องจากนักโฆษณาส่งสารโฆษณาผ่านทางสื่ออินเตอร์เน็ตมีความรวดเร็วในการ สื่อสาร สามารถเผยแพร่ได้อย่างกว้างขวางและจูงใจผู้บริโภคได้อย่างดี

หากพูดถึงเทคโนโลยีในทุกวันนี้ก็ต้องยอมรับว่ามันเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของ ชีวิตเราไปแล้ว ไม่ว่าจะเป็นโทรศัพท์มือถือ โทรทัศน์ ฯลฯ คุณเคยจินตนาการถึงวันของคุณในปี 2020ไหม? เทคโนโลยีมีการเปลี่ยนแปลงตลอดเวลาและรูปร่างหน้าตาของอุปกรณ์ต่างๆ ก็เริ่มจะมีเค้าโครงไปสู่โลกอนาคตตามที่คาดการณ์กันไว้แล้ว

พูดถึงชีวิตประจำวันของเราในอนาคต ในปี 2020 จะมีการรวมเทคโนโลยี ระหว่างเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ เทคโนโลยีการสื่อสาร และเทคโนโลยีการแพร่ภาพกระจายเสียง เป็นการใช้เทคโนโลยี Cloud ร่วมกับทัชสกรีน

ตัวอย่างจากวีดีโอคือ กระจกไฟฟ้าโซลาร์เซลล์ เป็นระบบดิจิตอล มีประสิทธิภาพสูง มีความทนทาน มันก็คือผ้าม่านอิเล็กทรอนิกส์ของคุณนั่นเอง มันจะทำงานโดยระบบการตั้งเวลาจากจอทีวีกระจก LCD ที่มีขนาดใหญ่และบางพิเศษ ต่อมาคือ Architectural Display Glass เป็นกระจกที่ใช้งานระบบอิเล็กทรอนิคส์ ไวต่อการสัมผัส คุณสามารถเปิดหน้าต่างการสนทนา ข่าว ปฏิทิน ฯลฯ ไปพร้อมๆกันในระหว่างที่คุณกำลังทำธุระส่วนตัวอยู่ได้ ส่วนเครื่องใช้ในครัวหรือเตาแก๊ส เรียกว่า Architectural Surface Glass มีลักษณะทนความร้อน มีหน้าจอแสดงการใช้งาน เป็นเตาแก๊สที่คุณสั่งการโดยระบบสัมผัส ไม่ว่าจะเป็นการเปิดปิด หรือ การเร่งความร้อน สำหรับการทำงานของคุณก็มี Work Surface Display Glass เป็นพื้นที่ที่คุณสามารถพรีเซ้นงานได้อย่างสะดวกสบาย Electronics Ready Glass ช่วยให้คุณสะดวกสบายในการ Shopping คุณสามารถดูแคตตาล็อคบนจอแก้วขนาดใหญ่เพื่อเลือกซื้อของตามที่คุณต้องการได้ ทันที ซึ่งเทคโนโลยีนี้ในปัจจุบันก็เริ่มมีการคิดค้นออกมาแล้วด้วย

เทคโนโลยีนี้ผู้ใช้สามารถสั่งงานและเข้าถึงได้จากทุกที่ทั่วทุกมุมโลก เพียงแค่จ่ายค่าบริการเหมือนการใช้งานบริการทั่วไป ไฟฟ้า ประปาน้ำมัน โทรศัพท์ ฯลฯ เป็นต้น